Messiaanse beweging wordt volwassen

Journalist Michiel Steenwinkel maakte eind vorig jaar samen met Comité Gemeentehulp Israël een rondreis langs negentien Joodse en Arabische gemeenten en bedieningen in Israël. Op deze pagina’s doet hij verslag.

Klik hier voor de pdf versie uit het Reformatorisch Dagblad

Messiaanse beweging in Israël wordt volwassen

Het is even zoeken. De gemeente van voorganger Daniel Borenstejn in Ashkelon lijkt wel een schuilkerk. Een eenvoudige deur onder aan een flatgebouw vormt de toegang tot de gemeente Shekinat Yeshua. (Heerlijkheid van Jezus).  Achter de deur volgt direct een trap naar de kelder waar de samenkomstzaal en bijzalen zijn. De familie van de voorganger is aan het verbouwen, want de gemeente groeit. Hier komen elke sabbat tientallen mensen bijeen. 

De gemeente is een aantal jaar geleden gesticht door Borenstejn, een Messiasbelijdende Jood uit Argentinië. De gemeente is dan ook Spaans- en Hebreeuwstalig. “We bereiken vooral jongeren,” zegt Borenstejn. Zijn dochter Melany vult aan: “We hebben sinds kort een meisje dat op internet naar informatie over Jezus zocht en zo bij ons uitkwam. Maar bij minderjarigen móeten we toestemming vragen van de ouders. Anders kunnen we de politie op ons dak krijgen. Maar de ouders vonden het goed. Maar er zijn ook mensen die onze samenkomsten alleen via de stream op internet kunnen volgen.”

Tijdens het gesprek blijkt al snel dat de lokale kerk in Israël niet zo vrij kan opereren als in Nederland. Israël is democratisch en kent godsdienstvrijheid. Maar voor de eigen Joodse bevolking is het niet vanzelfsprekend om te geloven dat Jezus de Messias is. Bij seculiere Joden is dat vaak vanuit onbekendheid, vanuit orthodoxe hoek vanuit wantrouwen jegens alles wat christelijk is. Zo is het in Israël verboden minderjarigen actief te benaderen. Na vele eeuwen van christelijk geïnspireerd antisemitisme en jodenvervolging zit het wantrouwen heel diep. 

Bekend is het dat Jeshua (Jezus) door menig orthodoxe Jood Jeshu wordt genoemd, dat een afkorting is voor ‘moge zijn naam worden uitgewist.’ Er is dan ook wetgeving in Israël die zending onder Joden moet tegenhouden. Het is geen probleem om als Jood boeddhist te worden of aanhanger van een natuurreligie. Maar wie in Jezus gaat geloven, kan eigenlijk geen Jood meer zijn. Vooral nieuwe immigranten die in Jezus geloven, hebben daar last van. 

Hoge Raad
De Israëlische Messiasbelijdende advocaat Calev Myjers strijdt met zijn Jerusalem Institute of Justice onder meer tegen mensenrechtenschendingen in de Palestijnse gebieden en tegen de anti-Israëlische boycotbeweging BDS. Maar hij komt ook op voor gelijke behandeling van Joden die in de Messias geloven. Honderden zaken van Joden die in Jezus geloven maar geen paspoort kregen, spande hij met succes aan bij de Hoge Raad. 

Bekend zijn inmiddels de demonstraties die soms gehouden worden bij Messiaanse gemeenten. Met name op plekken waar een sterke ultra-orthodoxe gemeenschap is. En de anti-zendingsorganisatie Yad l’Achim (hand van de broeders) spreekt Messiasbelijdende Joden aan die een samenkomst verlaten. Ze waarschuwen hen dat ze niet afvallig moeten zijn en bieden hen hulp aan om terug te keren tot het Judaïsme. Soms lopen protesten uit de hand. Zoals in de woestijnstad Arad waar het er de afgelopen jaren wel eens grimmig aan toe ging. Maar het is ook de plek waar seculiere Joden het dan onder het mom van godsdienstvrijheid weer opnemen voor de Messiasbelijders. 

Nicodémussen
Toch ervaren veel gelovigen dat er meer openheid komt voor het Evangelie in Israël. “Zeker hier in de seculiere kuststrook rond Tel Aviv is geen tegenstand,” zegt voorganger Tony Sperandeo van de gemeente HaMa’ayin in Kfar Saba. Hij praat regelmatig met orthodoxe Joden die in het geheim bij hem komen. Dat Jezus de Joodse Messias is en niet een heidense god, is voor hen een grote ontdekking. “Een ultra orthodoxe Jood in de traditionele zwarte kleding kwam naar mij toe en zei: ‘let niet op mijn kleding, ik ben leeg van binnen.’ Wij proberen een brug te slaan naar mensen uit deze gemeenschap. We gebruiken ook niet het kruis als symbool, maar de menorah. (zevenarmige kandelaar).” 

Torahrol in de gemeente
Omdat zondag een werkdag is in Israël, hebben vrijwel alle Messiaanse gemeenten hun samenkomst tijdens de sabbat op vrijdagavond of zaterdagochtend. De Joodse identiteit komt in de ene gemeente meer tot uiting dan in de andere. In de samenkomstruimte van de gemeente in Kfar Saba staan een traditionele Aron haKodesh (kast waarin de Torahrollen worden bewaard). “Joden die hier binnenkomen, hebben dan niet het gevoel dat we hier een vreemde godsdienst hebben maar dat we in de Joodse Messias geloven,” zegt Sperandeo.

Russische immigranten
Hoewel veel gemeenten samenkomen op plekken die niet herkenbaar zijn als kerk, willen voorgangers toch niet spreken van vervolging. Irina Friedman van de gemeente Rivers of Living Water in Karmiël in Galilea is duidelijk. ”Vervolging, o nee, dat is er absoluut niet. Dat overkwam gelovigen in de eerste eeuw. Zoals Jakobus die in Handelingen 12 door Herodes werd onthoofd. Dát is vervolging. Dat ervaren wij helemaal niet. Het is tegenwerking. En hoe meer ze ons willen stoppen, hoe meer mensen juist op zoek gaan.” 

De gemeente in Karmiël is in de jaren ’90 gesticht door het echtpaar Friedman dat als nieuwe olim (immigranten) net was aangekomen vanuit Oekraïne. Het begon met een klein groepje in een appartementje op de zevende verdieping. Inmiddels komen er op sabbat minstens 150 mensen bijeen in de zaal op een achteraf gelegen industrieterrein in de stad. Vanuit Karmiël zijn inmiddels zeven dochtergemeenten gesticht in Galilea. Het zijn voornamelijk Russische Joden die via het liefdadigheidswerk van de gemeente tot geloof komen. Velen zijn atheïstisch opgegroeid en hebben het zwaar na aankomst in Israël. “Het gebeurt dan ook regelmatig dat mensen teruggaan naar Rusland of Oekraïne,” vertelt Irina Friedman. “Het is zo belangrijk dat mensen goed worden opgevangen. Ze krijgen hulp van christelijker organisaties bij hun vertrek, maar eenmaal in Israël kijkt niemand naar ze om.” 

Jood en Arabier samen in geloof
Ook Tony Sperandeo van de gemeente in Kfar Saba doet veel aan diaconaat. De kelder van het gebouw ligt vol hulpgoederen. Voor immigranten en Arabische christenen in de Palestijnse gebieden. Hij organiseert ook conferenties met Arabieren. “Het is onze roeping onze vijanden lief te hebben.” Sperandeo kwam zelf tot geloof toen hij het Nieuwe Testament las. “Ik was een pantheïst en zag in alles het goddelijke. Ik verdiepte me in de Koran en in de hindoegeschriften. Toen ik het Nieuwe Testament las, zag ik dat het een Joods boek was. Jezus is de vervulling van beloften die aan Abraham zijn gedaan. De grote test voor de gelovigen is hoeveel ze mensen liefhebben. We bouwen aan relaties met Arabische voorgangers in de Palestijnse gebieden. Dat is een getuigenis: Jood en Arabier samen in geloof. Dat raakt mensenharten, als je kunt samenwerken met mensen die anders zijn dan jij.”

Tandarstskliniek
Vrijwel alle gemeenten in Israël doen veel aan hulpverlening. Het is lastig om je als Joodse gemeente erkend te worden, daarom staan veel gemeenten ingeschreven als hulporganisatie. De van oorsprong Amerikaanse Jood Evan Levine startte een aantal jaar geleden tandartskliniek HaTikva (de hoop) in Jeruzalem. Mensen in financiële problemen betalen hier slechts 20 procent. Met de reguliere patiënten haalt de praktijk vervolgens de helft van het budget binnen. Directeur Levine opent dit jaar in Haifa een tweede kliniek. Hativah heeft een bijzondere samenwerking met de lokale overheid. De Sociale Dienst van Jeruzalem verwijst mensen door naar HaTikvah en vertelt ze op verzoek van Levine vooraf dat het om een Messiaanse tandartspraktijk gaat. Levine: “We willen niet dat mensen hier komen en het gevoel krijgen dat ze erin geluisd zijn. Maar niemand heeft er een probleem mee omdat wij dingen doen die niemand anders doet.” Via de nazorg van de kliniek hebben diverse patiënten zich aangesloten bij een plaatselijke gemeente. 

Seculier
De Messiaanse beweging in Israël begon ooit als pioniersbeweging maar wordt langzaam volwassen. De pioniers van het eerste uur hebben het stokje overgedragen aan een nieuwe generatie leiders. Zij staan voor de uitdaging om jongeren in hun gemeenten vast te houden. Het gebeurt regelmatig dat jongeren het geloof de rug toekeren als ze eenmaal een eigen plek in de maatschappij hebben. Vanuit de Messiaanse beweging zijn er dan ook diverse discipelschapstrainingen voor jongeren. “Israël is een overwegend seculiere samenleving,” zegt Akkiva Cohen die met zijn stichting Matsliach (succesvol ) jongeren voorbereidt op de maatschappij. Tijdens zijn zomerkampen worden jonge gelovigen geestelijk weerbaar gemaakt. “Het gaat om een goede doordenking van levensvraagstukken die ze op de universiteit voor hun kiezen krijgen.” 

Cijfers over het aantal Joden dat in Jezus als Messias gelooft, lopen nogal uiteen. Over het algemeen wordt uitgegaan van 20duizend tot 30duizend. Er zijn zo’n 80 gemeenten die overwegend zelfstandig opereren en theologisch ook verschillende accenten leggen. De meeste gemeenten zien heel duidelijk de bijzondere plek van het Joodse volk en de staat Israël in Gods heilsplan met de wereld. Er zijn gemeenten die meer charismatisch zijn in hun uitingen en gemeenten die meer lijken op reformatorische kerken. Op veel plekken neemt de samenwerking met Arabische christenen toe. Niet in de minste plaats dankzij de theologische opleiding Israel College of the Bible in Netanya. 

De Arabische voorganger Salim Shalash van de Hometown of Jesus kerk in Nazareth studeerde er. Hij studeerde in Netanya met twaalf Joodse en twaalf Arabische voorgangers. “We werden als één familie en deelden alles met elkaar. Dit samengaan van Joden en Arabieren was voor mij als de hemel op aarde. We hebben nog steeds contact.” 

leugens over Israël
Shalash werd er naar eigen zeggen verliefd op het Oude Testament, een boek dat hij vroeger niet mocht lezen. De jonge Salim was namelijk geleerd dat het “afval was, een dom historisch boek van de Joden.” Maar hier op school opende God zijn ogen. “Ik ontdekte dat in elk verhaal de schaduw van Jezus zichtbaar is. Het was een mooie maar ook zware tijd omdat ik er ook moest zijn voor m’n gezin en m’n kerk in Nazareth. De studie vond vooral plaats tussen 11 uur ’s avonds en 3 uur in de nacht.”

Shalash spreekt geregeld in kerken in Europa. Hij is verbaasd over het groeiende anti-Israëlische sentiment op dat continent. “Als ik een goede comedy wil zien, kijk ik naar het nieuws in Europa. Het zit vol leugens over Israël. Als ik bij mij in Nazareth tien Arabieren vraag of ze een Palestijnse paspoort willen in plaats van een Israëlische, wil niemand Israël verlaten. Veel mensen willen wel de zegeningen van Israël, maar willen Israël zelf niet. Zelfs in Europa ben ik in sommige christelijke kringen het zwarte schaap, ze houden niet van me.” Theoloog Shalash wil in de Verenigde Staten promoveren. “Over hoe een Arabische pastor het plan van God met het Joodse volk kan zien.”  

 
 

01-01-2018

Gerelateerde informatie

Evan Levine, directeur
HaTikva Project ondersteunt arme Israëlische gelovigen met financiële hulp. HaTikva Project runt ook een Messiaanse tandartspraktijk in Israël. Na de eerste vestiging in Jeruzalem is er onlangs een tweede praktijk in Haifa geopend. Israëliërs die geen tandarts kunnen betalen, ontvangen bij HaTikva (dat 'hoop' betekent) gratis behandelingen. Lokale gelovige tandartsen voeren de behandelingen uit. Via nazorg wordt met patiënten ook een relatie gelegd en indien mogelijk het evangelie gedeeld. Een nieuwe bediening van HaTikva is het toerusten van Messiaanse gezinnen als pleeggezin. Dit project heet Hatikva Families.
1774 HaTikva Project
01-01-2018
Eitan Shishkoff, directeur
Tents of Mercy (tenten van genade) is een gemeentestichtingscentrum. Het volgt de apostolische beweging van uitbreiding van het Koninkrijk van God naar onbereikte gebieden in Israël. Het doet dat door het bieden van humanitaire hulp, outreach en gemeentestichting. Inmiddels zijn er vijf lokale gemeenschappen in het noorden van Israël gesticht.
1718 Tents of Mercy
01-01-2018
Tony Sperandeo, Voorganger
De gemeente Hamaayan is met recht internationaal te noemen. Leden zijn afkomstig uit 20 landen. Hoewel de voertaal Hebreeuws is, zijn er huisgroepen in het Spaans, Portugees, Engels en Russisch. In Tel Aviv is inmiddels een Indiase dochtergemeente gestart voor de vele Indiase mensen die bij Israëlische ouderen in de verzorging werken. Voorganger Tony Sperandeo: “Het Evangelie ging vanuit Jeruzalem naar de einden van de aarde en komt nu weer terug naar Jeruzalem. Vreemdelingen zullen het Joodse volk tot jaloezie wekken en hen het Evangelie brengen.”
1727 Kehilat HaMaayan
01-01-2018